Kalo te përmbajtja

Dorëzim personalisht në Tiranë · pagesa kesh në dorëzim

Pronatyra

Aciditet, polifenole, vjelje: çfarë shkruhet në të vërtetë në etiketë

Publikuar 20 maj 2026 · 6 min lexim

Përkthimi i plotë i informacionit në një etiketë vaji ulliri, nga origjina dhe varieteti deri te vlerat kimike që pak veta i kuptojnë.

Një etiketë vaji ulliri përmban informacion të detyrueshëm, informacion vullnetar dhe, ndonjëherë, formulime që duken teknike pa thënë asgjë. Ja si i ndan.

Origjina

Formulimi „përzierje vajrash ulliri me origjinë nga Bashkimi Evropian” do të thotë se vaji vjen nga disa vende dhe disa vjelje. Nuk është e paligjshme dhe nuk është automatikisht e keqe, por do të thotë gjurmueshmëri e ulët. Një origjinë e vetme, në nivel rajoni apo edhe ferme, është gjithmonë shenjë më e mirë.

Varieteti

  • Kalinjot: varieteti kryesor shqiptar, i ekuilibruar, me nota bari dhe fund djegës.
  • Kokërrmadh i Beratit: kryesisht për tavolinë, kokërr e madhe dhe tul i fortë.
  • Picual: spanjoll, shumë i qëndrueshëm ndaj oksidimit, i hidhur, i përshtatshëm për gatim.
  • Koroneiki: grek, aromatik dhe i fortë, shumë i përhapur në Mesdhe.

Aciditeti i lirë

Shprehet në përqindje acidi oleik. Nën 0,8% për ekstra të virgjër, ndërsa prodhuesit e mirë qëndrojnë nën 0,4%. Nuk ndihet në shije: është matje e degradimit enzimatik të frutit mes vjeljes dhe shtypjes.

Indeksi i peroksidit

Mat oksidimin parësor, pra oksigjenin tashmë të lidhur në vaj. Kufiri ligjor për ekstra të virgjër është 20 meq O2/kg. Një vaj i freskët dhe i ruajtur mirë qëndron zakonisht nën 10.

Polifenolet totale

Informacion vullnetar, i shprehur në mg/kg. Nën 150 është vaj i butë, mes 150 dhe 350 është i mesëm, ndërsa mbi 350 është intensiv, me hidhërim dhe djegie të theksuar. Rregullorja evropiane e lejon pretendimin për mbrojtjen e lipideve të gjakut vetëm mbi 250 mg/kg.

Data e vjeljes dhe data e skadencës

Data e vjeljes është vullnetare, por është informacioni më i dobishëm në etiketë. Data e skadencës është e detyrueshme, por llogaritet nga ambalazhimi, prandaj mund të fshehë një vaj të vjetër. Kërko gjithmonë vjeljen.

Formulime pa vlerë

  • „Shtypja e parë e ftohtë”: mbetje nga epoka e presave hidraulike. Sot nxjerrja bëhet me centrifuga, në një hap të vetëm.
  • „I pastër” ose „100% natyral”: nuk kanë përkufizim ligjor në kontekstin e vajit të ullirit.
  • „Light” ose „i lehtë”: i referohet aromës dhe ngjyrës, shpesh duke treguar një vaj të rafinuar, jo kalorive.

Pyetje të shpeshta

Çfarë do të thotë DOP dhe IGP?

Janë certifikime evropiane origjine. DOP kërkon që të gjitha fazat, nga kultivimi te ambalazhimi, të ndodhin brenda zonës së përcaktuar. IGP është më lejuese dhe kërkon vetëm që një fazë thelbësore të kryhet aty.

A garanton certifikimi bio cilësinë e shijes?

Jo. Certifikimi bio i referohet metodës së kultivimit, pa pesticide dhe plehra sintetikë. Një vaj mund të jetë bio dhe mediokër në shije, ose i shkëlqyer pa qenë i certifikuar. Ideale është t'i kesh të dyja.

Lexo më tej